Türkiyənin harasında olursunuzsa olun, türk çayı ilə qarşılaşacaqsınız. Çay türk mədəniyyətində o qədər geniş yayılıb ki, çaysız bir gün belə keçirmək mümkün deyil. Səhər yeməyindən axşam yeməyinə qədər çay türk həyatının ayrılmaz hissəsidir. Türkiyə təkcə böyük çay istehlakçısı deyil, həm də hər il 1,5 milyon ton çay istehsal edən qlobal mərkəzdir.

Bu içki o qədər mühüm və köklü mədəni komponentdir ki, Türkiyə və Azərbaycanın birgə müraciəti ilə türk çayı 2022-ci ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsi Siyahısına daxil edilib.

Türkiyədə çay ildə üç dəfə yığılır: may-iyun, iyul-avqust və sentyabr-oktyabr aylarında. Hazırda Türkiyə çayının 70%-i Rizə vilayətində istehsal olunur, ondan sonra Şərqi Qara dəniz sahili Artvin, Trabzon və Ordu vilayətləri və Giresunun müəyyən bölgələri gəlir. Bölgədə bəzən "yaşıl qızıl" olaraq da adlandırılan Rizə çayı dünyanın "ən təbii çayı" kimi də tanınır. Bura böyüyən yarpaqlara qar yağan yeganə ərazidir. Çay Türkiyənin coğrafi məhsulları arasındadır və onun parlaq qırmızı rəngini tamamlayan qeyri-adi ətir və dada malikdir.

Pokut, Ayder və Anzer kimi təzə zümrüd yaşılı Şərq Qara dəniz yaylaqlarında təbiətlə tanış olmaq üçün Rizəyə səyahət edən ziyarətçilər əyalətin plantasiyalarında çay yığımını müşahidə, prosesdə iştirak edə bilərlər. Populyar fəaliyyət çay qayçısından istifadə edərək məhsul yığımında iştirak etmək və daha sonra ənənəvi geyimdə şəkil çəkdirməkdir. Rizəyə gedərkən başqa bir Rizə məhsulu simitlə bir fincan Rizə çayı içə bilərsiniz.

Ölkədə çay adətən, mis və ya digər metallardan hazırlanmış çaydanda dəmlənir. Aşağı çaydanda su qaynadılır, sonra çay yarpaqları ilə birlikdə yuxarı çaydana əlavə edilir. Üst çaydandakı çay alt çaydandakı qaynarın suyun istisi ilə yavaş-yavaş dəmlənir.

Dəmlənmiş çay adətən kiçik, şüşə armudu stəkanlarda verilir. Əvvəlcə yuxarıdakı çaydandan tünd çay süzülür, aşağı çaydandan qaynar su içənin istəyinə uyğun olaraq əlavə olunur. Şəkər tez-tez çay stəkanlarının yanında verilir ki, bu da öz formasına və materialına görə çayın temperaturunu qoruyur, eyni zamanda rəngini açır.